Dode architecten op de kaart: Dudok

Metselwerk Raadhuis Hilversum

Dudok heeft zo veel gebouwd dat hij zijn eigen post verdiende. Een lange periode als de stadsbouwmeester van Hilversum heeft hem in de gelegenheid gesteld een buitengewone hoeveelheid gebouwen te realiseren binnen deze gemeente, maar ook buiten deze gemeente heeft hij veel gebouwd. Zijn gebouwen laten grote variatie aan stijlen zien, in het begin nog geïnspireerd door Berlage en uiteindelijk maakte hij zich verdienstelijk met sobere wederopbouwarchitectuur. Desondanks is Dudok is geen constante vernieuwer geweest. Hij heeft welliswaar wereldfaam verworven met zijn vernieuwende ontwerp voor het Hilversumse raadhuis. Eigenlijk loopt er een andere constante door zijn oeuvre. Die van een verfijnd gevoel voor compositie, verhoudingen, lijnvoering, kleurgebruik en materiaalgebruik. En het is leuk om dit in steeds andere vormen terug te zien.

Hilversum

Dudok heeft als stadsbouwmeester al vroeg een stedebouwkundig plan opgesteld voor de uitbreiding van Hilversum en veel van zijn projecten passen in dat plan. Daarnaast heeft hij infrastructurele bouwwerken gemaakt, transformatorhuisjes, utilitaire gebouwen zoals een politiekantoor en het beroemde raadshuis, een paar winkelpanden, begraafplaats, een groot aantal scholen, ontwerpen voor de openbare ruimte en parken, maar vooral heel veel woningen. Geen villa’s, want als gemeentearchitect mocht hij in dezelfde gemeente niet voor particulieren werken, maar hij ontwierp de gemeentelijke volkshuisvesting. In het begin nog ietwat romantische volksbuurtjes, maar in zijn laatste ontwerpen waren veel soberder. Zijn laatste werken in het noord-oosten van de stad zijn zelfs als wederopbouwarchitectuur te kenmerken.

Er zijn werken van hem gesloopt, een slachthuis, een school, een gemeentewerkplaats met dienstgebouwen een woonwijk met badhuis en nog wat. Maar er staat zó veel van hem in Hilversum dat het haast niet anders kon dan dat er iets moest sneuvelen. Er staat dus nog steeds heel veel. Meer opmerkelijk is dat er momenteel een flink aantal van Dudoks volkshuisvestingsprojecten gereconstrueerd wordt. En dan bedoel ik niet degenen die ooit verloren gegaan zijn. Nee, de makelaarsorganisatie ‘Dudok wonen‘ sloopt en herbouwd grote delen van Dudoks werk. Ik kan vanachter de computer moeilijk beoordelen of dit met de nodige deskundigheid en authenticiteit gebeurd, er zijn immers ook delen die ze restaureren. Maar ik vind het nogal een merkwaardige handelswijze voor een ontwikkelaar die nadrukkelijk adverteert over trots op behoudt van erfgoed.


Dudok in Hilversum weergeven op een grotere kaart

Nederland

Ook buiten Hilversum heeft Dudok een aanzienlijke hoeveelheid projecten gerealiseerd. De wederopbouw- en uitbreidingsplannen van Den Haag en IJmuiden zijn de grootste stedebouwkundige plannen. Hij heeft op verschillende plekken woonwijkjes en villa’s neergezet, kantoorgebouwen, een monumentaal uitvaartcentrum in Driehuis, schouwburg in Utrecht en een Raadshuis in IJmuiden. Een bijzonderheid is zijn ontwerp voor een tankstationsgebouwtjes voor Esso. Daar hebben er ooit 112 van door het hele land gestaan. Nu is er alleen nog één in Groningen en één in een automuseum in Raamsdonksveer. En daar is recentelijk een moderne replica bijgekomen in Terneuzen, welke als kantoortje voor een makelaar is gebouwd. Over het geheel genomen is ook van zijn landelijke oeuvre weinig verdwenen. Alleen zijn Bijenkorf van Rotterdam is een pijnlijk stuk geschiedenis, deze was zwaar beschadigd in de oorlog, maar kon nadien toch nog deels in gebruik genomen worden. Desondanks is uiteindelijk toch besloten tot nieuwbouw naar net ontwerp van Breuer. Breuer is welliswaar ook geen kleine jongen, maar het wordt toch nog altijd als een groot verlies gezien.


Dudok, Nederland buiten Hilversum weergeven op een grotere kaart

Parijs en Calcutta

Gezien de buitengewone hoeveelheid werk in Nederland zou je verwachten dat hij buiten Nederland ook wel wat heeft staan, maar dat valt mee. De enige twee zijn het Collège Néerlandais bij een Parijse universiteit (zie streetview veld linksonder) en de Lighthouse Cinema in Calcutta. De Lighthouse cinema is tegenwoordig een warenhuis genaamd Citimart en op de foto rechts (van meckleychina op Flickr) kun je zien hoe het er tegenwoordig uitzien. (origineel uiterlijk)

Een ontwerp voor het paleis van justitie in Bagdad dat Dudok in de jaren ´50 gemaakte is niet uitgevoerd. Hij was toen met andere beroemde modernen verkozen voor een moderniseringsprogramma van de stad, zo komt het dat er in die stad wel iets van Corbusier te vinden is.

Grotere kaart weergeven, Parijs                                   Grotere kaart weergeven, Calcutta

 

KMZ-bestand

De liefhebbers kunnen het KMZ-bestand HIER downloaden. Je hebt dan alle locaties in één bestand en er zijn extra dingen als kaartjes en tekeningen die over de kaart heen gelegd zijn. Bovendien is in Google Earth alles veel overzichtelijker, omdat alles in mappen ingedeeld is.

Bij de website van ´t Gooi heb ik veel informatie gevonden.

Bij het Atlantikwall Platform heb ik veel informatie over IJmuiden gevonden.

Voor de rest heb ik eigenlijk alle informatie uit de Bonas / NAI database.

 

M.v.g.

Andreas

Share
Posted: November 10th, 2011
Categories: Architectuur, bespreking, Kaarten: GoogleMaps, -Earth, Bing
Tags: , ,
Comments: No Comments.